Kuzey Kıbrıs'ın kış aylarındaki milli kök sebzesi Kolakas (Gölevez) yemeği rehberi. Neden asla yıkanmaz? Bıçakla kırma tekniği, kuzu etli kerevizli geleneksel tarifi ve faydaları.
Kuzey Kıbrıs’ın kış aylarındaki mutfak kültürünü tanımlayan en karakteristik yemek şüphesiz Kolakas’tır (Türkiye’nin Alanya ve Gazipaşa bölgelerinde Gölevez, dünyada ise Taro olarak bilinir). Patatesi andıran heybetli görüntüsünün altında, pişirildiğinde kestaneyi andıran kadifemsi dokusu ve kuzu etiyle bütünleşen aromasıyla tam bir Akdeniz lezzet klasiğidir.
Bereketli kırmızı topraklara sahip Yeşilırmak, Erenköy ve Karpaz bölgelerinde asırlardır yetiştirilen kolakas, kış aylarında Kıbrıs hanelerinde pişen en şifalı ve doyurucu tencere yemeğidir.
Kolakas, Doğu Akdeniz havzasına ve Kıbrıs’a antik Roma ve Bizans dönemlerinde Mısır üzerinden gelmiştir. Kıbrıs’ın bol güneşli iklimini ve su kenarındaki alüvyonlu kırmızı topraklarını çok seven bu kök bitki, tarih boyunca adada kıtlık dönemlerinde halkın temel karbonhidrat ve besin kaynağı olmuştur.
Kıbrıs mutfağında kolakas sadece bir sebze değil, pişirilmesi nesilden nesile aktarılan özel kurallara bağlı bir zanaattır.
Bir Kıbrıslı aşçıya kolakas yapmanın püf noktasını sorduğunuzda size mutlaka şu 3 vazgeçilmez kuralı hatırlatacaktır:
Kolakasın dışındaki kahverengi lifli kabuk bıçakla dikkatlice soyulur. Kabuğu soyulan beyaz etli kısım kesinlikle musluk altına tutulmaz. Su ile temas ettiği anda sebze reaksiyona girerek salyalanır ve yemeğin kıvamını bozar. Bunun yerine temiz, kuru bir mutfak beziyle dışı özenle silinir.
Kolakası tahta üzerinde patates gibi düzgün küpler halinde kesmek büyük bir hatadır. Kıbrıs usulünde bıçak köke yaklaşık 1 santim batırılır ve bilek hareketiyle dışa doğru kanırtılarak parça “çıt” diye koparılır. Bu sayede oluşan pürüzlü ve damarlı kırık yüzeyler, tenceredeki et suyunu, zeytinyağını ve domates sosunu derinlemesine hapseder.
Kırılan kolakas parçaları tencereye doğrudan atılmaz; önce geniş bir tavada saf zeytinyağında dış yüzeyleri hafif altın sarısı bir kabuk bağlayana kadar kavrulur. Bu mühürleme işlemi kolakasın tencerede eriyip püre haline gelmesini engeller.
Orijinal bir Kıbrıs kolakas yemeğini diğer yahni türlerinden ayıran en belirgin tat, tencereye cömertçe eklenen taze kereviz sapları ve yapraklarıdır. Kerevizin aromatik kokusu kuzu etinin ağırlığını dengelerken, bolca taze sıkılmış limon suyu yemeğe iştah kabartan bir ferahlık katar.
| Kriter | Kolakas (Gölevez) Standartları |
|---|---|
| Sebze Türü | Yumru Kök Sebze (Taro / Colocasia) |
| Geleneksel Dönemi | Sonbahar ve Kış Ayları (Ekim - Mart) |
| Temizleme Usulü | Kuru Bezle Silinir (Su Değdirilmez) |
| Doğrama Şekli | Bıçakla Kanırtarak Kırma |
| Aroma Dengesi | Bol Taze Kereviz Yaprağı ve Limon |
| Sağlık Faydası | Düşük Glisemik İndeks, Yüksek Lif ve Potasyum |
Kolakas, normal patatese kıyasla çok daha yüksek oranda diyet lifi barındırır. Glisemik indeksi düşük olduğu için kan şekerini hızla yükseltmez ve uzun süre tokluk hissi verir. İçerdiği A ve C vitaminleri, potasyum, magnezyum ve demir mineralleri sayesinde kış aylarında bağışıklık sistemini destekleyen güçlü bir antioksidan deposudur.
Bu rehber hakkında gezginlerin en çok merak ettiği sorular
Kolakas (Colocasia esculenta), tropikal ve Doğu Akdeniz ikliminde yetişen nişastalı bir yumru kök sebzedir. Piştiğinde dokusu patatesten daha yoğun, hafif kestanemsi ve hafif tatlımsı özel bir lezzete sahiptir.
Kolakas su ile temas ettiğinde bünyesindeki kalsiyum oksalat kristalleri ve doğal nişasta salyalanma (kaygan yapışkan sıvı) üretir. Bu yüzden kabuğu soyulduktan sonra kesinlikle yıkanmaz; kuru pamuklu bir bez veya kağıt havlu ile silinerek temizlenir.
Kolakas bıçakla düz dilimler halinde kesilmez. Bıçağın ucu sebzeye hafifçe batırılıp yukarı doğru kanırtılarak lokmalık parçalar 'çat' sesiyle koparılır. Bu pürüzlü kırık yüzeyler, pişerken tenceredeki et ve domates sosunu sünger gibi içine çeker.
Ana kökün etrafında büyüyen küçük ve ince yumrulara Kıbrıs'ta 'Kolakas Bulaşı' adı verilir. Bulaşlar genellikle daha çıtır olduğu için zeytinyağında kızartılarak ya da fırınlanarak meze yapılır.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin popüler otelleri, Ercan VIP transfer güzergahları, tarihi kaleleri, saklı Akdeniz koyları ve zengin ada mutfağı üzerine içerik üreten bağımsız gezi ve rehber ekibi.
Kuzey Kıbrıs'ın en kapsamlı 2026 gastronomi rotası: Lefkoşa, Girne, Gazimağusa, Güzelyurt ve Karpaz'da 7 günlük eksiksiz gurme tatil planı, restoranlar ve lezzet durakları.
Kuzey Kıbrıs'ın dünyaca meşhur lezzeti Şeftali kebabının tarihi 'Şef Ali' efsanesi, kuzu gömleği sarım teknikleri, kömürde pişirme püf noktaları ve en iyi kebapçılar.
Kıbrıs meyhane kültüründe 'full meze' (fiks menü) geleneği, masaya sırayla gelen 20'den fazla soğuk ve sıcak lezzet, sofra adabı ve gurme detaylar.